چهارشنبه, 25 آذر 1394 10:52

تعریف علم اخلاق

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

     دانشمندان علم اخلاق را چنین تعریف می کنند:
     «علم اخلاق مطالعۀ در خیر و شر و وظیفه و انواع وظایف است؛ و آنرا علم خیر و شر و علم تکلیف و وظایف نیز تعریف نموده اند؛ و یکی از فیلسوفان فرانسوی اخلاق را علم نظام عالی حیات دانسته است.»

     و در اینکه موضوع علم اخلاق کدام است می گویند: «تکلیف و راه رسیدن به سعادت موضوع علم اخلاق است و تعیین بهترین طریقۀ عمل، و پسندیده ترین طریقة زندگانی، غرض و فایدۀ آن می باشد.»

     «اخلاق مانند روانشناسی و علوم ادبی از تصورات و عواطف و امیال انسان بحث می کند، ولی از حیث خوبی و بدی بین آنها امتیاز می گذارد و ارزش هر یک را معین و تکلیف انسان را مشخص می سازد و اجرای بعضی از اعمال را واجب نموده و احتراز از برخی دیگر را لازم می شمارد و برای اندیشه و گفتار و کردار ما قواعد و دستورهایی مقرر می دارد.»
     عده یی از دانشمندان و از آن جمله «ودنت» آلمانی آنرا بدان جهت که حکم صادر نموده، به ارزیابی اعمال و افکار انسان می پردازد (علم دستوری) خوانده اند.
     از آنچه در این باره گفتیم باید این نتیجۀ کلی را گرفته و در مورد ارزیابی اصل مطلب (تعیین اثر زیبا و یا زیبائی شناسی) از آن به صورت علمی استفاده جوئیم یعنی: در مسایل اخلاقی، نخست خوب و بدِ عمل مورد ارزیابی قرار گرفته و ارزش آنها معین می شود؛ دوم قبل از آنکه شخص دست به عملی زده باشد، در مورد ترک و یا اجرای آن کار حکم صادر می شود و سوم بعد از اجرای عملیه، نفس عمل از نظر ارزشی ارزیابی شده قضاوت نفسی صورت می گیرد؛ یعنی مقدار حظ و یا الم، سرافکندگی و یا سرافرازی که نتیجۀ عمل بوده مورد قضاوت قرار داده می شود.

     در مورد انواع مسایل اخلاقی و اینکه اساساً مسئلۀ اخلاقی فطری و جبلی است ـ چنانکه سقراط عقیده داشت و از فلاسفۀ بعد از رنسانس «روسو» ـ و یا اینکه اکتسابی است ـ چنانکه «جان استوارت میل» می پندارد ـ و بالاخره نمود و یا مظهر اخلاق و یا وجدان اجتماعی است ـ چنانکه برخی از دانشمندان دیگر برآنند ـ باید به کتب اخلاقی مراجعه کرد. چه در اینجا همۀ همّ ما بر آن بود تا با ارائه ی مطالبی بسیار اجمالی دربارۀ اخلاق، بتوانم به روشنی مطلب که هدف این رساله متکی بدوست (زیبائی شناسی) بیفزاییم. بعد از ارائه ی مطالب فوق در مورد عقاید سقراط باید ناگفته نگذاریم که آنچه ما بنام عقاید سقراط از آن دفاع و یا بر آن انتقاد می کنیم، نوشته هایی است سرو دست شکسته و جسته گریخته در کتب بعدی ها ـ چنان افلاطون و ارسطو ـ و تا جائیکه از این نوشته ها بر می آید وی نسبت درگیری سختی که با جامعۀ افکار پاشیدۀ آن روز داشته همۀ توجهش مبذول به مسئلۀ اخلاق بوده و لذا مسئلۀ زیبائی را به طور ضمنی مورد توجه قرار داده است.

خواندن 916 دفعه

بحر ادب

  • گلچین کتاب

  • عکس جمله

  • منتخب اشعار